Günümüzün Mobil Bilgisayarları Otomobiller

Bu yazım Ege Genç İş İnsanları Derneği Yarın Dergisi Ocak 2019 Sayı:60 da yayınlanmıştır.

Günümüzde artık araç yanına gelmeden telefon üzerinden klima veya ısıtma sisteminin çalıştırılması, uzun süredir uygulanan uzaktan kapı kilit kumanda sistemi üzerine anahtarsız veya ayak hareketleri ile kapıların açıldığı sistemler otomobiller üzerinde uygulanmaktadır. Yakın bir gelecekte dış dikiz aynalarının olmadığı araçları yollarda görüyor olacağız.

19. yüzyıl sonlarında hayatımıza giren otomobiller, geçen yıllar boyunca değişime uğrayarak bugün hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuş ve birçok kültürde otomobil sahibi olmak ayrı bir statü elde edilmesini sağlamıştır. Özellikle son 20-25 yıllık süreçte özellikle elektronik sektöründeki değişimler otomobil sektörünü de etkilemiştir. Bu değişim hem otomobillerin üzerinde hem de üretimlerinde gerçekleşmiştir.

Bugün sıklıkla bahsedilen endüstri 4.0 uygulamalarının bir kısmı otomotiv sektöründe uygulanmaya başlanmış ve hızla da yeni uygulamaların devreye alınması ile devam etmektedir. Rekabetin yoğun yaşandığı bu sektörde ürün fiyatını üreticiden daha çok pazar koşulları belirlemektedir. Bu nedenle de üretici firmalar karlılıklarını arttırmak amacıyla üretim maliyetlerini aşağıya çekmek için üretim hatlarında çok sayıda yenilikler uygulamaktadırlar. Yalın üretim temelli yapılan bu uygulamalar sonucunda çok sayıda robot ve otomasyon devreye alınmıştır. Sıfır stok hedefli çalışılan bu sektörde ana üreticiler ile tedarik sanayi firmaları arasında online sistemler kurulmuştur. Tüm bu sistemler internet alt yapısı ile entegre olduklarından internette yaşanan problemler üretimi durduracak seviyelere ulaşmıştır. Bu nedenle de firmalar dijitalleşmeye paralel olarak güvenlik önlemlerinin de geliştirilmesi zorunludur.

Üretim alanındaki bu değişiklikler sektörün içerisinde yer almayan kişiler tarafından tam olarak bilinememek ile birlikte ürünler yani otomobiller üzerinde gözlemlenebilmektedir. Otomotivdeki bu değişiklikler öncelikle 1970 yıllarda yaşanan petrol krizinin tetiklemesi ile yakıt tasarrufu alanında çalışmalar ile başlamıştır. 1980 yıllardan sonra ile elektronikteki gelişmelerin otomotive yansımaları ile devam etmiştir. Günümüzde ise otomobiller incelendiğinde de bu taşıtların sadece yolcu ve yük taşıyan bir araçtan daha çok hareketli bir bilgisayara benzediği görülmektedir.Bu alandaki değişim tamamlanmış değil eskisinden daha hızlı bir şekilde değişim devam etmektedir.

Başlangıçta elektrik uygulamaları motor sistemlerinde uygulanmaya başlandı.  Sonrasında içten yanmalı motorların denetimi tamamen elektronik olarak Elektronik Kontrol Ünitesi olarak adlandırılan bir ünite ile gerçekleştirilebilir olmuştur. Marş motoru, alternatör, benzin pompası, yakıt hava karışımının, motor hız ve gaz pedalı bilgisine göre ayarlanması, emme ve egzoz supaplarına hareket verme işlemin de kam mili yerine elektromekanik hareket sistemlerinin kullanılması bu uygulamalardan bazılarıdır. Sürücü konforu açısından her geçen gün artan bir pazar talebi ile karşılaşılan otomatik vites uygulamasında da motor kontrol ünitesi gibi bir şanzıman kontrol ünitesi kullanılmaktadır. Mekanik uygulamalar bu örnekler ile de sınırlı değildir. Elektrikli direksiyon uygulaması gibi yeni uygulama araştırmaları devam etmektedir.

Otomobillerde başlangıçta sadece elektrikli kapı camlar ile başlayan konfor odaklı uygulamalar daha sonra, koltuk pozisyonun ayarlanması, arka cam buğu çözücü, iç aydınlatma lambaları, ön panel, anten hareketleri, otomatik ısıtma ve soğutma sistemleri, radyo, CD çalar, USB girişleri, dokunmatik radyo ekranları ile devam etmiştir. Radyolarda ayrıca günümüzde navigasyon uygulamaları yön bulma, internete bağlanarak müzik dinleme veya sosyal medya kanallarına bağlanma ve telefon görüşmeleri yapılabilmektedir. Sürücüyü tanıyarak koltuk, direksiyon ve ayna pozisyonunu ayarlayan koltuk ısıtmalarını devreye alan uygulamalar da uzun süredir kullanılmaktadır.

Günümüzde artık araç yanına gelmeden telefon üzerinden klima veya ısıtma sisteminin çalıştırılması, uzun süredir uygulanan uzaktan kapı kilit kumanda sistemi üzerine anahtarsız veya ayak hareketleri ile kapıların açıldığı sistemler otomobiller üzerinde uygulanmaktadır. Yakın bir gelecekte dış dikiz aynalarının olmadığı araçları yollarda görüyor olacağız. Dış dikiz aynalarının görevlerini araç üzerine yerleştirilen kameralar yapacak. Gelişen teknoloji ve artan gereksinimler, sürücünün yanı sıra yolcuları da kapsama almıştır. Özellikle görsel-işitsel eğlence aygıtlarını ve bu aygıtların yolcu ile etkileşimini hedef alan arka koltukta oturan için ön koltuk arkalarına yerleştirilen eğlence sistemleri kavramı bu düşünce sonucu ortaya çıkmıştır.

Günümüz otomobil teknolojisinin temel odak noktalarından birisi de kuşkusuz güvenliktir. Sürücü ve yolcu güvenliği başta olmak üzere, yaya ve araç güvenliği de üzerinde en çok araştırma yapılan konular arasındadır. Güvenlik alanında aktif ve pasif olmak üzere çok sayıda uygulama mevcuttur. Bunlardan bazıları emniyet kemeri, Airbag, güvenli frenleme sağlayan ABS, elektronik stabilite programı ESP, sürüş sırasında öndeki araca fazla yaklaşıldığında sesli uyarı veren ve frenleme yapılmadığında da otomatik frenleme yapan ADAS, sabit hızla ilerleme, lastik basınç ölçümü, otomatik park, kör nokta görüşü, yağmur miktarını algılama, geri görüş sistemleridir. Yakın bir gelecekte ise yaygın olarak otomobillerde acil durum uyarı, konvoy şeklinde ilerleme, öndeki araç ile mesafenin korunması, arıza durumlarında servisler ile haberleşme, uzaktan tanı koyma, aracın yerinin tespiti, araç kullanımındaki sürücü performansının belirlenmesi gibi sistemler görülecektir.

Daha burada sayamadığımız çok sayıda elektrik ve elektronik uygulaması otomobillerde devreye girmiş veya yakın bir gelecekte devreye girecektir. Bugün kullanılan araçlarda tüm bu sistemlerde yaklaşık 1 km uzunluğunda kablo ve 100 den fazla elektrik motoru ya da aktüatörü bulunmaktadır. Eski arabalarda kullanılan her sensör için ayrı bir iletim kablosu yerine, günümüz otomobillerinde tüm sensörler ve kontrolörler bağlantılı oldukları ağ üzerinden haberleşmektedirler. Bu nedenle otomobil iç veri yolları kullanılmaya başlanılmış ve artan sistem sayısına uyum sağlaması için de hız ve güvenliği iyileştirilmiş yeni sistemlerin geliştirilmesine devam edilmektedir. Ayrıca araçtaki bu kadar sistemin birbiri ile doğru bir iletişim kurabilmesi ve doğru kararların verilebilmesi için araç gövde bilgisayar ünitesi de kullanılmaktadır. Tüm bu sistemlerin varlığı nedeni ile otomobilleri mobil bilgisayarlar olarak adlandırmak yanlış olmasa gerek. Son yıllarda yapılan analiz çalışmalarının da 2030 yılında bir otomobil maliyetinin yaklaşık yarısını elektrik ve elektronik ekipmaların ve yazılımların oluşturacağını öngörürken.

Fakat tüm bu değişiklikler insanoğlu için yeterli olmamış ve arayışları devam etmiştir. Bunlardan en önemlisi artan araç sayısı ile birlikte oluşan çevre kirliliğini bir nebze önüne geçmek için elektrikli araçların devreye alınmasıdır. Henüz içten yanmalı motorlar ile çalışan otomobillere göre elektrikli araç üretimleri düşük kalsa da bir şarj ile gidilebilen mesafe ve şarj istasyon sayışlarındaki artış ile elektrikli araç üretimlerinin artacağı öngörülmektedir. Bazı ülkelerin içten yanmalı motorlar ile ilgili kısıtlamaları da bu yöndeki çalışmaların artmasına destek olmaktadır.

Araçlardaki elektronik parçaların artışı ve sürüş destek sistemlerinin yaygın olarak kullanılmaya başlaması sürücüsüz araçların üretilmesini de gündeme getirmiştir. Bu konuda da yapılan çalışmalar her geçen gün artarken başarılı uygulama örneklerini her geçen gün daha fazla duymaktayız.

Avrupa Birliği’nin Ar-Ge ve inovasyon projelerinin desteklendiği Horizon 2020’deotomotiv sektörünü destekleyecek önemli programları mevcuttur. Bunlar içinde en başta gelenler Avrupa Çevre Dostu Araçlar Girişimi konsorsiyumu çerçevesinde özellikle elektrikli ve hibrit araç teknolojileri, araç güvenlik ve emniyeti, otonom karayolları araç teknolojilerine yönelik konulardır.

Yakın gelecekte elektrikli ve otonom araçlardaki artış bugünkü araç yapısını da ciddi olarak değiştirecektir. Bu değişim ile birlikte bugün için olmaz dediğimiz araçları yakın bir gelecekte yollarda görebileceğiz.

Share: